GSYH NEDİR?

Hazırlayanlar: Mustafa Mert Alabaş Furkan Tolga Yüce

GSYH, Gayrisafi Yurtiçi Hasıla kelimelerinin baş harflerinden oluşan bir kısaltmadır.

Kelime anlamlarına bakacak olursak: Gayrisafi, aşınmayı ve eskimeyi dikkate almamasıdır. Yurtiçi, sınırlarımıza vurgu yapar. Hasıla ise bir işten elde edilen sonuç anlamına gelir. Yani;

“Ülke sınırları içerisinde, belirli bir dönem içinde üretilen (üretimi tamamlanmış) mal ve hizmet miktarının parasal değeridir. İthal edilen malları kapsamaz.”

Nasıl Hesaplanır?

Ülke sınırları içerisinde (tamamlanmış ürünler) x (onların piyasa fiyatları) toplamıdır.

Örnek:

Bir ülke düşünelim bu ülke içerisinde sadece ekmek, nohut ve pirinç üretilsin. Bir yıllık periyotu düşündüğümüzde, 1 TL den 500 ekmek, 8 TL den 100 Kg nohut ve Kilosu 5 TL den 200 Kg pirinç ürettiğimizde bizim GSYH’mız.
GSYH= (500×1) + (100×8) + (200×5) = 2300TL olur.

Dikkat!

Bu basitleştirilmiş hesaplamada dikkat edilmesi gereken şey sadece nihai malların piyasa satış fiyatlarının dikkate alındığıdır. Yani ekmekteki buğdayın, un haline getirilirken eklenen işçilik değerinin hesaba katılması söz konusu değil. Üretilen malın market fiyatları toplanıyor. Aksi takdirde çift sayım yapmış oluruz ve GSYH olduğundan büyük çıkar.

GSYH bu şekilde hesaplanan üretim yöntemi yanında harcamalar ve ülkede elde edilen gelirler üzerinden giderek de hesaplanır. Çünkü bir ülkedeki toplam üretim değeri, toplam harcamalar ve toplam gelirler bir eşkenar üçgenin üç kenarı gibi birbirine eşittir.

Neden Parasal değer önemli?

GSYH, bir ülkenin ne kadar üretim yaptığını bize fiyatlar cinsinden gösterir. Farklı farklı malları toplayabilmek için ortak bir ölçüye ihtiyacımız vardır: O da fiyattır.

Yoksa karşımıza
GSYH = 500 ekmek + 100 kg nohut + 200 kg Pirinç çıkar ki buda bize sadece ülkede hangi malın ne kadar üretildiği bilgisinin dışında fazla bilgi vermez.

GSYH Neyi ölçer Neyi ölçmez

GSYH, her üretimi, her iktisadi faaliyeti ölçmez. Örneğin, evde kendi başınıza yaptığınız ve tükettiğiniz şeyler (yemek, temizlik vb.) GSYH’de dikkate alınmaz. Gönüllü olarak verilen, bakım hizmetleri gibi hizmetler de GSYH hesabında dikkate alınmaz. Elbette evlere ücretli yardıma giden kişilerin hizmet bedeli GSYH’yı arttırır.

Ama:
Kamu kurumlarının bedelsiz sağladığı kamu hizmetleri de GSYH kapsamına girer. Bunlar için bir piyasa fiyatı oluşmadığı için, hesaplama maliyetler üzerinden yapılır. Devlet okullarında sağlanan eğitim buna örnek verilebilir. Ayrıca Piyasa için üretim yapmayan pek çok dernek, vakıf, kulübün bedelsiz olarak sağladığı hizmetlerin değeri GSYH hesaplamasında yerini bulur.

Ayrıca:
Uyuşturucu üretimi, kaçakçılık gibi yasal olmayan faaliyetlerin artması milli geliri arttırır mı? Evet! GSYH hesaplanırken, üretilen şeyin yasal bir şekilde üretilip üretilmediğine bakılmaz. Dolayısıyla, yasal olmayan iktisadi faaliyetler GSYH hesaplamasında dikkate alınır.

Benzer bir şekilde (diğer şeyler aynıyken) kayıt dışı ekonominin büyümesi de GSYH’yi arttırır. GSYH hesaplanırken, tıpkı yasa dışı iktisadi faaliyetler gibi, kayıt dışı iktisadi faaliyetler de dikkate alınır. Daha doğrusu kayıt dışı mal ve hizmet üretiminin boyutu tahmin edilmeye çalışılır.

GSYH’yı bir refah ölçütü olarak kabul edebilir miyiz?

Bize sık sık şu söyleniyor: “GSYH artınca refah da artar, insanlar daha mutlu olur, daha iyi bir yaşama sahip olurlar”.  Ancak, GSYH bir refah ölçütü değildir. Bir ülkenin toplam gelirinin artmasının o ülkede yaşayanların refahını arttırması şart değildir.

Oranlar

Tavsiye Yazı

GSYH Hesaplaması Değişti, Kişi Başına Gelirimiz Arttı

“Gayri Safi Yurtiçi [Milli] Hasıla” Nedir? Nasıl Hesaplanır ?

Tavsiye Makale:

BÜYÜME STRATEJİLERİ – Türkiye İktisat Kongresi Büyüme Stratejileri Çalışma Grubu

Ekonomik Büyümenin Teorik Temelleri – Hasan Alp ÖZEL

İKTİSADİ BÜYÜMENİN BELİRLEYİCİLERİ VE YENİ BÜYÜME MODELLERİNDE BEŞERİ SERMAYENİN YERi – Aykut Kibritçioğlu

Tavsiye Video

Magazin 🙂

Kaynakça:
Bir Sayfada GSYH Dersi -Mahfi Eğilmez
10 Soruda GSYH ile ilgili bilmek istedikleriniz!
TDK

Tane yorum

Yorum yapmak için tıklayınız