Kurala Dayalı-İhtiyari Para Politikaları

worldwide_currencies

Politika yapıcılar ekonominin içerisinde ortaya çıkan sorunları çözmek için farklı iktisadi yöntemler belirlerler. Bu yöntemlerin birisi de para politikasıdır. Politika yapıcılar, belirledikleri hedefleme türüne göre para politikasında iki farklı yöntem kullanmaktadır. Bu yöntemler; kurala dayalı para politikası ve ihtiyari para politikalarıdır.

Kurala dayalı para politikasında politika yapıcılar ortaya çıkan sorunlarda daha önceden belirlenmiş bir kurala ya da, yönteme göre para politikası uygulanacağını ve bu sorunlar ortaya çıktığında bu yöntemlerin kullanılacağının teminatını verirler. Bu yöntemin kendi içinde değişik araçları vardır.

İhtiyari para politikasında ise politika yapıcılar sorun ortaya çıktığında o anki duruma göre hareket edileceğini ve bu politikalarda daha önceden herhangi bir kurala bağımlı kalınmayacağını belirtirler.

Para politikalarında kurala dayalı para politikası – ihtiyari para politikası ayrımı 1970’lere kadar gitmektedir.  Bu konudaki ilk çalışmaları Kyland-Prescott ve Barro-Gordon ikilisi yapmıştır. Yapılan dha sonraki detaylı çalışmalarla bu konuda önemli ilerlemeler sağlanmıştır. Bu iki para politikası arasındaki temel fark ve tartışma, hangi politikanın karşılaşılan sorunlarda daha etkili ve verimli olacağı tartışmasıdır.

Kurala dayalı para politikası savunucuları, para politikasının politika yapıcılarının keyfine bırakılamayacak kadar önemli bir konu olduğunu söylerler.

İhtiyari para politikasını savunanlar ise, ekonomilerin sürekli dinamik ve değişim içinde olduğunu, gerek ulusal ve gerek uluslar arası yapıların ihtiyaçlarına uygun para politikalarının ancak ihtiyari para politikası şeklinde kullanılacağını söylerler.

Kurala dayalı para politikasını savunanların temel görüşleri şu şekilde ifade edilebilir:

  • İhtiyari para politikalarının istikrarsızlık ve belirsizlik üreteceğini söylerler.
  • İhtiyari politikalarla uygulanan kararlardaki sürekli değişiklikler politikalarda zaman tutarsızlığına neden olabilir. Ayrıca politikalardaki sürekli değişiklik iktisadi ajanların uygulanan politikalara karşı alacağı davranışları ve yapacağı hamleleri belirsizleştirmektedir bu durum da ekonomide kırılganlıklara neden olmaktadır.
  • Rasyonel iktisadi ajanların olduğu durumda ihtiyari para politikalarını işe yarayabilmesi için bireylerin beklenmedik politikalar oluşturarak kandırılması gerekir; fakat bu durum Merkez Bankası’nın güvenilirliğini derinden sarsarak şeffaflığı da azaltmaktadır.

Merkez Bankası’na olan güveni azalan rasyonel iktisadi bireylerin ve ajanların Merkez Bankası’nın politikalarına güvenleri bir süre sonra kalmayacak ve uygulayacağı politikalara da güvenmeyeceklerdir. İhtiyari politikalar, anlık ve duruma göre olduğu için uygulanan politikalar arasında herhangi bir tutarlılık olmayacak ve bu da uzun dönemde zararlı olacaktır.

Kurala dayalı politikaların uygulanmasında politika yapıcılarının hesap verebilirliği fazla olmaktadır. Çünkü her durum için bir kural vardır ve bu kurala uyulmaması durumunda hesap sorulabilir. Kurala dayalı politikalar uygulanacak politikalara ilgili belirsizliği azaltır ve bireylere daha kolay karar verme olanağı sağlar.

İhtiyari para politikalarını savunanlara göre ise kurala dayalı para politikasının üzerine oturduğu kurallar sanıldığı kadar güçlü değildir ve bu da kurala dayalı para politikalarını kırılgan bir temele oturtmaktadır. İhtiyari para politikasını savunanların kurala dayalı para politikasına getirdikleri eleştiriler aşağıdaki gibidir:

  • Kurala dayalı politikalar doğal işsizlik hipotezine bağlı olarak geliştirilmiştir. Yapılan deneysel çalışmalarda sabit bir doğal işsizlik oranının olmadığı görülmüştür.
  • Kurala dayalı para politikasını savunanlar, klasik emek piyasası modelini esas almaktadırlar. Reel ücretler ve istihdam düzeyi mal piyasalarında oluşan talep tarafından belirlenmektedir.
  • Kurala dayalı para politikasını savunanlara göre, uzun dönemde enflasyonla işsizlik arasında ters bir ilişki yoktur; halbuki yapılan ampirik çalışmalar bunun tam tersini söylemektedir.
  • Kurala dayalı para politikasını savunanlar açısından iktisadi ajanlar rasyoneldir ve hareketlerini bu rasyonelliğe göre belirlemektedirler; fakat iktisatçıların bazıları tarafından kabul edilen bu görüş bazı iktisatçılar tarafından kabul edilmemektedir.
  • Kurala dayalı para politikasını savunanlar Merkez Bankası’nın para arzını artırması durumunda önce fiyatların artacağını ve üreticilerin bu fiyatlara bakarak üretimlerin artıracağı ve ekonomik büyümenin sağlanacağını savunurlar.

İhtiyari para politikasını savunanlara göre  ise para arzının artması, önce üretimi artırmakta ve ardından büyüyen ekonomik ortamda enflasyonist durumlar oluşmaktadır.

 

Yorum Ekleyin

Yorum yapmak için tıklayınız