2015 Petrol Fiyatları – Jim O’Neill

[Çeviri: Erhan Akkas]

LONDRA – 1979 yılının sonlarında OPEC petrol fazlası ve bu petrolün imhası üzerine ampirik bir araştırmayı içeren doktora tezime başladım. O yıllar, petrol fiyatlarının iki önemli artış geçirdiği dönemdi ve o dönemin dahilerinin bir çoğu petrolün varil başına 40 doların altından – o zamanın tarihi zirvesi – 100 doların üstüne çıkabileceğini kesin bir şekilde tahmin ediyorlardı. 1982 yılında araştırmamı bitirdiğim zaman, petrol fiyatlarında 20 yıl sürecek bir düşüş başlamıştı ve petrol fiyatları, 2008 yılının ocak ayına kadar varil başına 100 doları görmeyecekti.

Araştırmamdan öğrendiğim en önemli şey, asla petrol fiyatları üzerine tahminde bulunmayacağım şakasını yapmaktı. 2014 yılı bitmek üzere iken petrol fiyatları tekrar 100 dolar eşiğini geçti – bu kez aşağı yönlü. Böylece, 2015 yılının önemli sorularından biri, düşüşün devam edip etmeyeceğidir. Daha önce yaptığım şakaya rağmen, ben bu sorunun cevabını biliyorum.rarararara

Geçtiğimiz 33 yıl içinde, petrol fiyatları ve döviz kurları üzerine fazlasıyla çalışma ve bunların hareketlerini tahmin etmeye çalışan yetenekli insanların bulunduğu araştırma departmanlarının yöneticisi olma fırsatını buldum. Bu deneyim bana iyi bir şüphecilik kazandırmıştır – zararlarından bahsetmeyeceğim. Fakat tüm bu şüpheciliğe rağmen, petrol fiyatlarının nereye doğru gideceği tahminini geniş çaplı yapmanın mümkün olduğuna inanırım. Kariyerim boyunca, denge petrol fiyatı gibi bir şeyin olup olmadığını açıklamaya çalıştım. Enerji analistlerime, sahip olduğumuz döviz, tahvil geliri ve hisse senetleri gibi tanımlanabilecek bir model oluşturulması için yalvarıp ikna etmeye çalıştım ve yol göstermeye çalışarak saatlerimi harcadım. Bu düşünceyi, çoğunun büyük ölçüde petrol fiyatlarının, petrol üretiminin marjinal maliyetinden etkilendiğine inanan ve onun etrafında duran uzmanlarla da tartıştım – kendisi istikrarsız değişken.

Benim sonucum ise 5 yıl ileri vadeli petrol fiyatının ya da şimdiden 5 yıllık garanti teslimat için ödenen tutarın bu hareketli denge için iyi bir gösterge varlığı oluşudur.

Bir kaç yıl önce, 5 yıl ileri vadeli petrol fiyatlarının Brent ham petrol spot fiyatları ile petrol varilinin bugünkü fiyatı ile karşılatırmalı olarak en iyi tahmin için sürekli araştırmalara önem vermeye başladım. Sanırım, 5 yıl ileri vadeli petrol fiyatı, petrol piyasasındaki spekülasyondan spot fiyata göre daha az etkileniyor ve doğru ticari ihtiyaçları daha fazla temsil ediyor. Bu nedenle, 5 yıl ileri vadeli petrol fiyatı, spot fiyattan farklı bir yönde hareket etmeye başladığında bunu not ederim.

Her iki fiyat da, 2008 yılında meydana gelen kredi krizinden çıkan çöküşten kurtarıldıktan sonra 2011 yılında, spot fiyat kısa bir süre için yükselmeye devam ederken, 5 yıllık fiyat adım adım aşağıya doğru hareket etmeye başlamıştı. Bu düşüş, petrol fiyatlarını esas olarak yönlendiren olarak tanımladığım iki büyük faktör ile uyuşmaktadır: ABD’de kaya gazı patlamasının ilk günlerininin yaşanması ve Çin’in ekonomik odağının nicelikten niteliğe kayması. Bu durum, Çin ekonomisinde enerji tüketiminin uzun dönemli olmayacağı ve tüketim oranının şiddetli bir şekilde düşeceği anlamına gelmektedir.

Spot fiyatlarının tersine dönebileceğinden ve düşüşünün başlayacağından çok daha önce petrol fiyatlarının zirve yapması eşit bir şanstı. Bu durum, petrol fiyatının varil başına 80 dolara doğru düşmeye başlamasının başlangıcıydı – petrol fiyatlarının düştüğü dönem tam olarak 2014 yılının sonlarıydı. Spot fiyatları bile son zamanlarda bu seviyenin altına inmiştir ki bu benim en iyi tahminlerimden biriydi.

Hayatımı idame ettirebilmek için daha fazla tahminde bulunmuyorum fakat bir şeyi biliyorum: Petrol fiyatları ya düşecek ya da artacak ve bu fiyatların ne yöne gideceğini bildiğimi sanıyorum.  Geçenlerde okuduğum bir makale, eğer petrol fiyatları güncel seviyesinde kalırsa, ABD’nin kaya petrolü ve gazı üretiminin gelecek yıl, son görünüşünden %10 aşağıda olabileceğini tavsiye ediyordu. Bu tavsiye, ABD’nin ekonomik iyileşmesi için kaya petrolünün ve gazının ne kadar önemli olduğu bilgisini vermesi nedeniyle takdire şayan görünmektedir. Ancak, görünen o ki, ABD yetkilileri  bu hususun açıklanmasından kaçınmak isteyebilirler.

Petrol fiyatları gelecek aylarda artışa başlamayabilir, fakat 2014 sonunda, fiyatların düşüşünü son kez durduracak güç görünmeye başlıyor.

Petrolün spot fiyatındaki düşüş, varil başı 80 dolar civarında kalacak olan 5 yıl ileri vadeli petrol fiyatının önemli derecede altında kalacaktır. 2015 için öngörüm şu ki; kısa dönemde petrol fiyatları düşmeye devam edebilir; fakat, geçen 4 yılın aksine petrol fiyatları, muhtemelen yılı başladığından daha yüksekte bitirecek.

[author] [author_image timthumb=’on’]http://iktisat.biz/wp-content/uploads/2015/02/article-2162349-13B52AE6000005DC-61_468x577.jpg[/author_image] [author_info] Jim O’Neill, Goldman Sachs’in eski varlik yonetim departmani baskani olan O’Neill, ayni zamanda Manchester Universitesi’nde Ekonomi onur profesorudur.  Unlu think tank kurulusu Bruegel’de ziyaretci arastirmaci ve yine Cambridge Universitesi’nde arastirmaci olarak gorev yapmaktadir.  [/author_info] [/author]

Yazar/Çevirmen Hakkında

Yorum Yapın

Takip

Son Yazılar

Son Yorumlar

Kategoriler

Arşivler